Prema Zakonu o radu, radno vreme je „vremenski period u kome je zaposleni dužan, odnosno raspoloživ da obavlja poslove prema nalozima poslodavca, na mestu gde se poslovi obavljaju, u skladu sa zakonom”.
Puno radno vreme u Srbiji iznosi 40 časova nedeljno, osim ako zakonom nije drukčije određeno. U određenim situacijama puno radno vreme može biti i 36 časova nedeljno, ali to su retke situacije i odnose se na specifična zanimanja. Ono što je važno da znate jeste to da se svaki rad preko ovog vremena smatra prekovremenim radom.
Dakle, puno radno vreme, po pravilu, iznosi pet radnih dana po osam časova dnevno, svaki rad preko punog radnog vremena jeste prekovremeni, s tim da zaposleni može da radi najduže 12 časova dnevno, odnosno 48 časova nedeljno uključujući i prekovremeni rad.
Noćni rad se najčešće odnosi na smenski rad i podrazumeva vreme nakon ponoći.
Zakon o radu štiti roditelje
Zakon o radu u smislu prekovremenog i noćnog rada štiti roditelje, a ovo su neke od najvažnijih odredaba koje se odnose na roditelje, staratelje i trudnice.
Pre svega, treba da znate da zaposlena za vreme trudnoće i zaposlena koja doji dete ne može da radi prekovremeno ako bi takav rad bio štetan za njeno zdravlje i zdravlje deteta, na osnovu nalaza lekara. Isto se odnosi i na noćni rad.
Dodatno, poslodavac je dužan da zaposlenoj ženi koja se vrati na rad pre isteka godinu dana od rođenja deteta obezbedi pravo na jednu ili više dnevnih pauza u toku dnevnog rada u ukupnom trajanju od 90 minuta ili na skraćenje dnevnog radnog vremena u trajanju od 90 minuta, kako bi mogla da doji svoje dete, a ukoliko dnevno radno vreme zaposlene žene iznosi šest i više časova.
Pauza ili skraćeno radno vreme u vezi sa gorenavedenim računaju se u radno vreme, a naknada zaposlenoj po tom osnovu isplaćuje se u visini osnovne zarade, uvećane za minuli rad.
Takođe, jedan od roditelja sa detetom do tri godine života može da radi prekovremeno, odnosno noću, samo uz svoju pisanu saglasnost.
Samohrani roditelj koji ima dete uzrasta do sedam godina ili dete koje je ima težak oblik invaliditeta može da radi prekovremeno samo uz svoju pisanu saglasnost.
Pisana saglasnost roditelja sa detetom mlađim od tri godine ili detetom koje ima teži stepen psihofizičke ometenosti potrebna je i za preraspodelu radnog vremena.
Ta prava imaju i usvojitelji, hranitelji, odnosno staratelji deteta. To znači da jedino uz pisanu saglasnost mogu da rade prekovremeno ili noću i poslodavac ih ne može nikako drugačije usloviti.
Pravo na besplatnu pravnu pomoć
Kršenje ovih prava prijavljuje se inspekciji rada, a ukoliko imate nedoumicu u vezi sa svojim pravima, imajte na umu da većina opština u Srbiji ima uslugu besplatne pravne pomoći.
Besplatnu pravnu pomoć, tačnije informaciju pravnika u vezi sa vašim nedoumicama, u slučaju da želite da iskoristite to pravo, pružiće vam pravnici opštine u kojoj živite ili advokati.
Spisak opština koje pružaju ovu vrstu usluge i brojeve telefona osoba koje su zadužene za pružanje besplatne pravne pomoći možete pronaći na ovom linku.
