Prema procenama Republičkog zavoda za statistiku, Srbija je 2023. godine imala oko 6.600.000 stanovnika. Od tog broja 14,4 odsto su deca, što znači da u našoj državi živi oko 950.000 mališana.
Prema nezvaničnim podacima i procenama koje su pojedini stručnjaci iznosili u javnosti, smetnje u razvoju ima svako četvrto dete u Srbiji, a to je oko 237.500 dece.
Prema podacima Registra dece sa smetnjama u razvoju Instituta za javno zdravlje Srbije „Dr Milan Jovanović Batut”, u Srbiji smetnje u razvoju ima 4.112 dece (podaci do 18. jula 2024. godine).
Registar dece sa smetnjama u razvoju (kraći naziv Registar DSR) još uvek je u fazi izrade, a zvanični podaci iz tog registra biće objavljeni na jesen 2024. godine, kada budu kompletno obrađeni, potvrdili su za portal Divovski koraci u Odeljenju za prevenciju i kontrolu nezaraznih oboljenja Instituta za javno zdravlje Srbije „Dr Milan Jovanović Batut”. Institut će tada javnosti predstaviti i izveštaj o opterećenju smetnjama kod dece u Srbiji.
Razlika u pomenutim brojevima dece sa smetnjama u razvoju može se objasniti time što se u Registar DSR u Srbiji evidentiraju samo deca koja imaju ozbiljnu teškoću (skor intenziteta teškoće: 50–95%) ili kompletnu teškoću (skor intenziteta teškoće: 96–100%). U Registar DSR se ne upisuju deca sa blagim (skor intenziteta teškoće: 5–24%) i umerenim teškoćama (skor intenziteta teškoće: 25–49%).
Šta je Registar DSR, kako se obavlja prijavljivanje i zašto je važan
Obavezu vođenja Registra DSR potpisuje Zakon o zdravstvenoj dokumentaciji i evidencijama u oblasti zdravstva, a evidentiranje podataka u Registar DSR obavlja se u domovima zdravlja i u opštim bolnicama i kliničkim centrima (tačnije ustanovama sekundarnog/tercijarnog nivoa zdravstvene zaštite).
Upisivanje podataka obavlja se popunjavanjem obrasca – Prijava DSR na osnovu pruženih zdravstvenih usluga u oblasti zdravstvene zaštite predškolske dece, školske dece i razvojnog savetovališta.
Evidenciju podataka za Registar DSR, dakle, obavljaju zaposleni u medicinskim ustanovama, a ne roditelji. Ali, iako prikupljanje podataka na taj način nema direktan značaj za samu decu i porodice dece sa smetnjama u razvoju, veoma je značajno na dugoročnom planu, između ostalog za unapređenje prevencije i analizu kvaliteta zdravstvene zaštite i medicinske, socijalne i opšte društvene brige o deci sa smetnjama u razvoju i njihovim porodicama.
Šta su pokazali prikupljeni podaci Registra DSR
Prema podacima prikupljenim do jula 2024. godine, najveći broj dece sa smetnjama u razvoju u Srbiji ima višestruke ozbiljne i/ili teške teškoće. Približno polovina registrovane dece sa razvojnim teškoćama (45,1–51,9%) ima ozbiljne i kompletne teškoće u nekoj od procenjenih aktivnosti u domenu kognitivnih funkcija, dok najmanji broj dece sa smetnjama u razvoju (4,6–5,7%) ima navedene teškoće u domenu čula.
Registar DSR procenjuje smetnje kod dece u domenima:
- socio-emocionalnih funkcija i aktivnosti
- kognitivnih funkcija i aktivnosti
- funkcija i aktivnosti komunikacije
- funkcija i aktivnosti pokreta
- aktivnosti svakodnevnog života
- funkcije čula
Dete se upisuje u Registar DSR ako nakon procenjene funkcionalnosti u okviru bilo kod domena ima bar jednu procenu funkcije ocenjenu kao ozbiljnu teškoću (skor intenziteta teškoće: 50–95%) ili kompletnu teškoću (skor intenziteta teškoće: 96–100%).
Inače, Prijava DSR sadrži podatke o ustanovi koja prijavljuje dete u Registar, lične podatke o detetu sa smetnjama u razvoju, o proceni funkcionalnosti po domenima razvoja, podršci koja je detetu potrebna i podršci koju dete ostvaruje, dijagnozi i razlozima za ispis deteta iz Registra. Ustanove koje dijagnostikuju i leče dete sa smetnjama u razvoju dužne su da Prijavu DSR dostavljaju u elektronskom obliku nadležnom institutu/ zavodu za javno zdravlje putem Servisa javnog zdravlja – portala za elektronsku razmenu podataka. Institut za javno zdravlje Srbije je ovlašćeni rukovalac podacima u Registru DSR iz Servisa javnog zdravlja za teritoriju Republike Srbije.
