Šta su razvojna savetovališta?
Razvojna savetovališta pri domovima zdravlja namenjena su deci čak do 18 godina, a trebalo bi da okupljaju stručnjake poput pedijatra, defektologa, psihologa, logopeda, pedagoga, socijalnih radnika… Uloga savetovališta je da kroz stručni rad pruži podršku deci sa kašnjenjem, teškoćama i smetnjama u razvoju, ali i njihovim roditeljima.
Razvojna savetovališta podrazumevaju posebnu opremu: ambijent prilagođen potrebama dece sa smetnjama u razvoju, didaktička sredstva, digitalnu tehnologiju koja se koristi kao podrška u radu…
Za razvojno savetovalište uput nije potreban, možete u njega otići po preporuci izabranog lekara ili na ličnu inicijativu.
Zašto su važna razvojna savetovališta?
Rano prepoznavanje smetnji u razvoju ključno je za razvoj maksimalnih potencijala dece sa smetnjama u razvoju.
Iskustva govore da blagovremenim uključivanjem u program ranih intervencija (stimulacija razvoja dece u što ranijem uzrastu) oko 70 odsto dece može da nadoknadi razvojna kašnjenja i sustigne svoju generaciju pre polaska u školu. Deci sa smetnjama u razvoju ta podrška znači za razvoj njihovih potencijala i za socijalizaciju.
Upravo zbog toga je još sedamdesetih godina prošlog veka u našoj zemlji započet proces osnivanja razvojnih savetovališta. Proces je intenziviran osamdesetih godina, ali je, nažalost, značajno usporen devedesetih zbog krize i ratova u regionu.
Poslednjih 20 godina unapređenju mreže razvojnih savetovališta značajno je doprineo UNICEF uz pomoć mnogobrojnih donatora.
Kako funkcionišu razvojna savetovališta u Srbiji?
Razvojna savetovališta se prema Zakonu o zdravstvenoj zaštiti formiraju u domovima zdravlja u centrima okruga i pružaju usluge za više opština.
Nacionalni program za unapređenje razvoja u ranom detinjstvu predviđa da u svakom okrugu postoji makar jedno razvojno savetovalište koje pruža podršku porodicama dece sa teškoćama i smetnjama u razvoju uzrasta do šest godina. Prema podacima koje je u aprilu 2023. godine iznela Jelena Janković, pomoćnica ministra zdravlja za sektor javnog zdravlja i programske zdravstvene zaštite, u saradnji sa UNICEF-om do tog momenta unapređeni su kapaciteti domova zdravlja i razvojnih savetovališta u 15 od 25 okruga u Srbiji, u ukupno 19 opština.
Nakon inicijalnog unapređenja, razvojna savetovališta zaživela su sa manjim ili većim uspehom, a aktuelni broj savetovališta ne zadovoljava potrebe, pa se često formiraju liste čekanja.
Iskustva roditelja koji su koristili usluge unapređenih razvojnih savetovališta idu od potpunog oduševljenja i velikog olakšanja što konačno imaju istinsku i punu podršku do razočaranja. Kako kaže dr Dunja Civrić, dugogodišnji pedijatar Razvojnog savetovališta Doma zdravlja u Sremskoj Mitrovici, takva razočaranja se dešavaju zato što u većini razvojnih savetovališta zbog malog broja defektologa, logopeda i psihologa deca i porodice ne mogu da dobiju pun obim usluga koje su im potrebne.
„Roditelji su zato prinuđeni da stručnu pomoć potraže privatno, a to je za mnoge najčešće skupo”, kaže dr Civrić i objašnjava da iz istih razloga mnogi roditelji ne koriste pravo da mogu da biraju razvojno savetovalište. Naime, iako imaju pravo da bez obzira na mesto prebivališta biraju razvojno savetovalište čije usluge žele da koriste, porodice to veoma retko rade jer su im skupi putni troškovi.
U programu osnivanja razvojnih savetovališta planirano je da u okviru savetovališta rade i škole za jačanje roditeljskih veština. Svrha tih škola je da se roditelji informišu kako da razvoj svog deteta podrže većim uključivanjem u porodične i vršnjačke aktivnosti, kako da se nose sa izazovnim situacijama, kako da brinu o sebi i kako da jačaju i gaje partnerske odnose. Nažalost, te škole nisu zaživele u većini savetovališta.
